GÜMRÜKLER MUHAFAZA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

Narkotik Madde Kaçakçılığıyla Mücadele

Uyuşturucu Sorununa Genel Bakış

Uyuşturucu maddeler insanlık tarihinin başlangıcından beri ağrı kesici,  keyif verici ve hastalıkları iyileştirici olarak kullanılmaktadır. Tarihsel süreç içerisinde tıbbi amaçlarla kullanılmış, keyif verici özelliği olması nedeniyle sonraları bu amaçla tüketimlerinde artış olmuştur. Bu türden bir tüketimi besleyecek arz da beraberinde şekillenmiş, global düzeyde ve ülkeler, kıtalar bazında değişkenlik gösteren bir arz ve talep oluşmuştur.
Birinci ve ikinci dünya savaşlarında Avrupa’da tıbbi amaçlarla kullanılan afyon türevleri morfin ve eroin, ilerleyen yıllarda yasadışı kullanıma ve ticarete konu olarak gelişmiş ülkeler üzerinde büyük oranda bağımlılık sorunlarına neden olmuştur. Asya ve Afrika kıtalarında ise geleneksel olarak kullanılan çok sayıda bağımlılık yapıcı madde bulunmakta ve bir bölümünün yasal olarak üretim ve tüketimi devam etmektedir.

Uyuşturucu maddelerin üretimi, kaçakçılığı ve kullanılmasının önlenmesi amacıyla Birleşmiş Milletler çatısı altında uluslararası düzeyde anlaşmalar imzalanmıştır. Ülkemiz gerek Birleşmiş Milletler çatısı altında, gerekse Avrupa Birliği ve diğer bölgesel organizasyonlarla uyuşturucu maddelerin suistimalinin engellenmesi çerçevesinde yürütülen çalışmalara aktif katılım sağlayarak önemli roller üstlenmektedir.

Ülkemizde; 18 Temmuz 1932 yılında Birleşmiş Milletlere üyeliğin ardından haşhaş tarımı ve Afyonun alım satım işlemleri ile Uyuşturucu Maddeler İnhisarı’na verilmesine ilişkin yasa ve  1931 Cenevre  Afyon Sözleşmesi kabul edilmiş 1938 yılında tekel Toprak Mahsulleri Ofisine devredilmiştir. Diğer yandan Birleşmiş Milletler 1961, 1971 ve 1988 Sözleşmeleri ülkemizce de onaylanmıştır.

Uyuşturucu madde suistimali, 1980’li yıllardan sonra sentetik uyuşturucuların ve özellikle amfetamin tipi uyarıcı maddelerin yaygınlaşmasıyla farklı bir boyut kazanmaya başlamış ve dünya genelinde genç nüfusta sentetik uyuşturucu tüketiminde önemli artış yaşanmıştır.

Uyuşturucu kullanımı, geleneksel tüketim ve yasadışı ticaretin çok ötesine geçerek, gelişmiş ve gelişmekte olan tüm ülkelerin genç nüfusunu ve dolayısıyla aile yapısını ve sosyal dengeleri tehdit eder hale gelmiştir. Olayın terör, yolsuzluk ve kara para gibi bağlantıları da düşünüldüğünde uyuşturucu sorununun önemi daha iyi anlaşılacaktır. 

Ülkemiz, büyük çoğunluğu Afganistan kaynaklı olmak üzere Balkan Rotası üzerinden Batı Avrupa ülkelerine yönelen afyon türevlerinin ve batıdan gelerek ülkemiz üzerinden Arap Yarımadasına transit geçen sentetik uyuşturucuların yasadışı ticaretine konu olmaktadır.  

Kuzey Karadeniz’den Avrupa’ya yönelen yasadışı uyuşturucu madde sevkiyatında önemli bir artış olduğu bilinmekle beraber Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi’nin dünya genelinde üye ülkelerden aldığı verilere istinaden her yıl yayınladığı “Dünya Uyuşturucu Raporu” ve konuyla ilgili bölgesel ve ikili yürütülen çalışmalar ülkemizin, Afgan kaynaklı Eroinin batı pazarlarına yasadışı ticaretinde, Balkan Rotası olarak adlandırılan ana güzergah üzerinde transit konumdaki önemine vurgu yapmaktadır. Son yıllarda özellikle metropol kentlerimizde genç nüfusun kullanımında artış eğiliminde olan “Sentetik Uyuşturucular” ise üzerinde durulması gereken önemli bir tehdittir.
  
Uyuşturucu Maddelerin Tanımı Ve Sınıflandırılması 

Uyuşturucu Maddelerin Tanımı :
Belirli dozda alındığı zaman;
Kişinin sinir sistemi üzerinde etkide bulunan,
Akli, fiziki ve psikolojik dengesini bozan,
Fert ve toplum içerisinde iktisadi ve sosyal çöküntü meydana getiren,
Alışkanlık ve bağımlılık yapan,
Kanunların kullanılmasını, bulundurulmasını ve satışını yasakladığı narkotik ve psikotrop sözcükleriyle de tanımlanan maddelere uyuşturucu madde denir.

Uyuşturucu Maddelerin Sınıflandırılması: Uyuşturucu maddeler elde edildiği kaynağa göre doğal (tabi) ve sentetik olmak üzere ikiye ayrılır. İnsan vücudu üzerinde yaptıkları etkilere göre ise de aşağıdaki şekilde sınıflandırılmaktadır; 
 
Merkezi Sinir Sistemini Yavaşlatanlar (Depresanlar):
 1. Tabi Uyuşturucular                             2. Sentetik Uyuşturucular
                 - Afyon                                         - Barbitüratlar
                 - Morfin                                         - Trankilizanlar
                 - Eroin                                           - Sedatifler
                 - Kodein
 
Merkezi Sinir Sistemini Uyaranlar (Stimülanlar):
 1. Tabi Uyuşturucular                             2. Sentetik Uyuşturucular
 - Koka yaprağı                                                        - Amfetaminler
               - Kokain
               - Crack
 
Halusinojenler (Hayal Gösterenler):         
 1. Tabi Uyuşturucular                             2.Sentetik Uyuşturucular
                - Esrar                                                         - LSD
                - Likit Esrar
                - Marijuana
                - Meskalin
Ayrıca günümüzde tabi ya da sentetik olarak üretilen bazı buharlaşan kimyasal maddelerin sakinleştirici olarak kullanıldığı bilinmektedir. Bunlardan bazıları tutkal, gazyağı, kerosen ve tiner olup, etken maddeleri toliene, benzol, aseton, karbon, tetraclorit, klorofol, etil eter, çeşitli alkoller ve asetik asit tuzlarıdır. Kullanıcılar maddelerin buharlarını inhalasyon (içine çekmek) suretiyle kullanmaktadırlar.